Daily Current Affairs Quiz 10 December 2025 | चालू घडामोडी Quiz 10 डिसेंबर 2025

➤ जागतिक मानवाधिकार दिन (Human Rights Day) दरवर्षी १० डिसेंबर रोजी साजरा केला जातो, कारण याच दिवशी १९४८ मध्ये संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेने मानवी हक्कांचा वैश्विक जाहीरनामा (Universal Declaration of Human Rights – UDHR) स्वीकारला होता.

➤ हा दिवस मानवी हक्कांचे संरक्षण आणि सर्वांसाठी समानतेचा संदेश देण्यासाठी साजरा होतो. 

● महत्त्वाचे मुद्दे:

➤ तारीख: १० डिसेंबर.

➤ निमित्त: संयुक्त राष्ट्रांनी १० डिसेंबर १९४८ रोजी मानवी हक्कांचा वैश्विक जाहीरनामा स्वीकारला.

➤ उद्देश: मानवी प्रतिष्ठा आणि मूलभूत स्वातंत्र्यांचे संरक्षण करणे, तसेच सर्व लोकांसाठी समान हक्क सुनिश्चित करणे. 

➤ 2025 संकल्पना :- Human Rights, Our Everyday Essentials.

➤ भारताचा दीपावली हा प्रकाशाचा सण असून त्याचा युनेस्कोच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यादीत समावेश करण्यात आला आहे. ही घोषणा दिल्लीतील लाल किल्ल्यात आयोजित युनेस्कोच्या महत्त्वाच्या बैठकीदरम्यान बुधवारी करण्यात आली.

➤ ही मान्यता भारतात आणि जगभरातील भारतीय डायस्पोराद्वारे साजरा केल्या जाणाऱ्या या सणाचे सांस्कृतिक, आध्यात्मिक आणि सामाजिक महत्त्व पुन्हा एकदा सिद्ध करते.

➤ भारतातील १६व्या गोष्टीचा युनेस्कोच्या यादीत समावेश झाला आहे. याआधी कुंभमेळा, कोलकात्याची दुर्गापूजा, गुजरातचा गरबा, योग, वैदिक पठणाची परंपरा आणि रामलीला आदींना या यादीत स्थान मिळाले आहे.

➤ पाकिस्तानातील बोरिंडो किंवा भोरिंडो हे लोकवाद्य, पॅराग्वेतील मातीची भांडी बनविण्याची प्राचीन परंपरा, केनियातील डैडा समुदायाचे ‘म्वाझिंडिका’ आध्यात्मिक नृत्य यासह ११ गोष्टींचा त्वरित संरक्षण करण्याच्या हेतूने युनेस्कोच्या यादीत मंगळवारी समावेश करण्यात आला.

➤ ८ ते १३ डिसेंबर या कालावधीत लाल किल्ल्यात आयोजिलेल्या युनेस्कोच्या बैठकीत ८० देशांच्या ६७ नामांकनांचा विचार होणार आहे.

➤ भारतीय नौदलाने श्रीलंकेतील चक्रीवादळ प्रभावित भागात मानवतावादी मदत आणि आपत्ती निवारणासाठी ऑपरेशन सागर बंधू अंतर्गत INS घरियाल आणि इतर तीन नौदल नौका तैनात केल्या आहेत.

➤ INS घरियाल (L23) हे भारतीय नौदलाचे मगर-श्रेणीचे उभयचर युद्ध जहाज आहे जे सैन्य, वाहने आणि उभयचर ऑपरेशन्ससाठी उपकरणे वाहून नेण्यासाठी डिझाइन केलेले आहे.

➤ ही दुसरी स्वदेशी बनावटीची लँडिंग शिप टँक (मोठी) आहे, जी भारताच्या वाढत्या जहाजबांधणी क्षमतांवर प्रकाश टाकते. हे जहाज हिंदुस्तान शिपयार्ड लिमिटेड (HSL) आणि गार्डन रीच शिपबिल्डर्स अँड इंजिनियर्स (GRSE) यांनी बांधले होते.

➤ INS घरियाल हे भारतीय नौदलाच्या सर्वात मोठ्या जहाजांपैकी एक आहे आणि पूर्व नौदल कमांडच्या अंतर्गत असलेल्या पूर्व फ्लीटचा भाग आहे.

➤ केरळ गृह विभागाने अधिसूचित केलेले हे प्रथम श्रेणी न्यायदंडाधिकाऱ्यांसाठी एक विशेष न्यायालय आहे.

➤ ई-ट्रेझरी वापरून आयकॉप्सद्वारे कोणत्याही वेळी खटले दाखल करू शकतात, कागदपत्रे अपलोड करू शकतात, शुल्क भरू शकतात आणि डिजिटल समन्स प्राप्त करू शकतात.

➤ भारतीय वंशाच्या तरुण नवोन्मेषक अर्किन गुप्ता यांना प्रतिष्ठित फोर्ब्स ३० वर्षांखालील ३० यादीत स्थान देण्यात आले आहे, जे जागतिक आर्थिक नवोन्मेषाच्या लँडस्केपमध्ये एक महत्त्वपूर्ण कामगिरी आहे.

➤ हा सन्मान तरुण उद्योजक तंत्रज्ञान, डेटा आणि विश्लेषणाद्वारे आधुनिक वित्तीय प्रणालींना कसे आकार देत आहेत यावर प्रकाश टाकतो.

➤ इंडिया एआय मिशन (IndiaAI Mission) चेन्नईमध्ये ग्लोबल एआय कॉन्क्लेव्ह आयोजित करण्यासाठी आयआयटी मद्रास सोबत सहकार्य करत आहे, जो सुरक्षित, विश्वसनीय आणि सर्वसमावेशक AI च्या दिशेने भारताची दूरदृष्टी पुढे नेण्यासाठी आणि भारताच्या ‘एआय इम्पॅक्ट समिट २०२६’ च्या आधी एक महत्त्वपूर्ण प्री-समिट इव्हेंट आहे. 

➤ मुख्य मुद्दे:

➤ सहयोगी: इंडिया एआय मिशन (भारत सरकारच्या इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाच्या अंतर्गत) आणि आयआयटी मद्रास.

➤ ठिकाण: चेन्नई.

➤ उद्देश: सुरक्षित आणि विश्वसनीय AI मध्ये भारताचे नेतृत्व मजबूत करणे आणि इंडिया एआय इम्पॅक्ट समिट २०२६ ची तयारी करणे.

➤ संयुक्त राष्ट्रांच्या पर्यावरण सभेचे (UNEA) ७ वे अधिवेशन अलीकडेच केनियाची राजधानी नैरोबी येथे सुरू झाले आहे, जेथे जगभरातील प्रतिनिधी पर्यावरणासमोरील धोक्यांवर उपाययोजनांवर चर्चा करण्यासाठी एकत्र आले आहेत. 

➤ स्थळ : नैरोबी, केनिया (केनियाची राजधानी).

➤ कालावधी : हे अधिवेशन ८ ते १२ डिसेंबर २०२५ पर्यंत सुरू आहे.

➤ सहभागी : पर्यावरण मंत्री, आंतरराष्ट्रीय संस्थांचे प्रतिनिधी, नागरी समाज आणि तरुण लोक यांसारखे सुमारे ६,००० प्रतिनिधी यात सहभागी झाले आहेत.

➤ उद्देश : हवामान बदल, जैवविविधतेचे नुकसान आणि प्रदूषण यांसारख्या जागतिक पर्यावरणीय समस्यांवर तोडगा काढणे हा या सभेचा मुख्य उद्देश आहे, ज्यासाठी “लवचिक पृथ्वीसाठी शाश्वत उपायांना प्रोत्साहन देणे” यावर लक्ष केंद्रित केले आहे. 

➤ भारताच्या संरक्षण स्वावलंबनाला चालना देऊन C-130J सुपर हर्क्युलस विमानांना समर्थन देण्यासाठी बेंगळुरूमध्ये एक नवीन देखभाल, दुरुस्ती आणि ओव्हरहॉल (MRO) सुविधा स्थापन केली जाईल.

➤ C-130J सुपर हर्क्युलस हे युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका (यूएसए) च्या लॉकहीड मार्टिनने विकसित केलेले चार इंजिन असलेले टर्बोप्रॉप लष्करी वाहतूक विमान आहे.

➤ हे युनायटेड स्टेट्स एअर फोर्स (USAF) चे प्रमुख सामरिक मालवाहू आणि कर्मचारी वाहतूक विमान आहे आणि C-130 हरक्यूलिसचे नवीनतम प्रकार आहे.

➤ विमान खडबडीत आणि धूळ असलेल्या हवाई पट्ट्यांमधून चालवू शकते आणि प्रतिकूल भागात सैन्य आणि उपकरणे एअर ड्रॉपिंगसाठी वापरली जाते.

➤ ऑस्ट्रेलियामध्ये जगातील पहिली सोशल मीडिया बंदी लागू झाली आहे. या अंतर्गत, १६ वर्षांखालील लाखो मुलांचे आणि किशोरवयीन मुलांचे सोशल मीडिया अकाउंट बंद करण्यात आले आहेत.

➤ कसोटी, एकदिवसीय आणि टी२० या तिन्ही आंतरराष्ट्रीय स्वरूपात १०० पेक्षा जास्त बळी घेणारा पहिला भारतीय गोलंदाज जसप्रीत बुमराह ठरला आहे, त्याने ही ऐतिहासिक कामगिरी डिसेंबर २०२५ मध्ये पूर्ण केली आणि तो ही कामगिरी करणारा पहिला भारतीय गोलंदाज बनला.

➤ टीम इंडियाचा दिग्गज गोलंदाज जसप्रीत बुमराहने कटक येथे दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या पहिल्या टी२० मध्ये १०० वा टी२० बळी घेऊन ऐतिहासिक विक्रम रचला.

➤ टिम साऊदी (न्यूझीलंड), शाकिब अल हसन (बांगलादेश), शाहीन शाह आफ्रिदी (पाकिस्तान) आणि लसिथ मलिंगा (श्रीलंका) यांच्यानंतरचा केवळ पाचवा गोलंदाज ठरला.

➤ आंतरराष्ट्रीय टी-२० क्रिकेटमध्ये १०० बळी पूर्ण करणारा जसप्रीत बुमराह हा अर्शदीप सिंगनंतरचा केवळ दुसरा भारतीय गोलंदाज ठरला.

➤ बॉलिवूड अभिनेत्री रवीना टंडन हिला पेटा इंडियाचा ‘पर्सन ऑफ द इयर २०२५’ म्हणून निवडण्यात आले आहे. हा सन्मान प्राण्यांच्या हक्कांसाठी तिच्या दीर्घकालीन समर्पणाला, मानवी शिक्षणाला पाठिंबा देण्यासाठी, वन्यजीवांच्या संरक्षणासाठी तिच्या प्रयत्नांना आणि सर्व सजीव प्राण्यांसाठी तिच्या करुणेला प्रोत्साहन देण्यासाठी दिला जातो.

➤ जगभरातील अब्जावधी लोकांचे लक्ष वेधाणाऱ्या आणि मनोरंजनाची दिशा बदलणाऱ्या यूट्यूब प्लॅटफॉर्मचे कॅप्टन म्हणून त्यांना ओळखले जाते.

➤ टाइमने लिहिले की, “या जगातील सर्वाधिक ‘मन भटकवणाऱ्या मशीन’चा पायलट म्हणजे नील मोहन.”

➤ त्यांचा शांत स्वभाव आणि लोकांना जोडून ठेवण्याच्या वृत्तीमुळे ते जगातील सर्वात प्रभावशाली टेक लिडरमध्ये गणले जातात.

➤ भारताच्या डिजिटल पायाभूत सुविधांना बळकटी देण्याच्या धोरणात्मक उपक्रमाचा एक भाग म्हणून, अदानी समूहाने तेलंगणामध्ये ४८ मेगावॅटचे ग्रीन डेटा सेंटर उभारण्याची योजना जाहीर केली आहे. ही अत्याधुनिक सुविधा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) द्वारे समर्थित असेल आणि क्लाउड सेवा, उच्च-कार्यक्षमता संगणन (एचपीसी) आणि डेटा स्टोरेज सोल्यूशन्सची देशातील वेगाने वाढणारी मागणी पूर्ण करण्यावर लक्ष केंद्रित करेल.

➤ मायक्रोसॉफ्ट कॉर्पोरेशन कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) पायाभूत सुविधांच्या विकासासाठी, कौशल्य विकासासाठी आणि सार्वभौम क्षमता निर्माण करण्यासाठी भारतात १७.५ अब्ज डॉलर्स (अंदाजे ₹१.५ लाख कोटी) ची मोठी गुंतवणूक करत आहे.

➤ ही कंपनीची आशियातील आतापर्यंतची सर्वात मोठी गुंतवणूक आहे आणि २०२५ मध्ये जाहीर केलेल्या ३ अब्ज डॉलर्सच्या गुंतवणुकीवर आधारित आहे, जी २०२६ च्या अखेरीस पूर्ण होईल.

➤ कामगार आणि रोजगार मंत्रालयाने आज नवी दिल्ली येथे केंद्रीय कामगार आणि रोजगार आणि युवा व्यवहार आणि क्रीडा मंत्री डॉ. मनसुख मांडवीय आणि मायक्रोसॉफ्टचे सीईओ सत्या नडेला यांच्या उपस्थितीत मायक्रोसॉफ्टसोबत एक ऐतिहासिक सामंजस्य करार (एमओयू) केला.

➤ रोजगार कनेक्शनचा विस्तार, एआय-आधारित कौशल्ये वाढवणे आणि जागतिक संधींसाठी भारताचे कर्मचारी तयार करण्याच्या दिशेने हे सहकार्य एक मोठे पाऊल आहे.